Prof. Dr. Kaplan: “Çağdaş Maneviyatçı Akımlar Dinin Yerine Geçme İddiası Taşımıyor”

İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından düzenlenen Araştırma Projesi Tecrübe Paylaşımı etkinlikleri kapsamında, Kelam Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kaplan, Amerika Birleşik Devletleri’nde yürüttüğü saha araştırmasına dayanan “Uniteryan Universalizm: Dinin Yerine Değil, Yanına” başlıklı konferans verdi.

İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Nizami-i Gencevi Konferans Salonu’nda düzenlenen programa; İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hayri Erten, Dekan Yardımcıları Prof. Dr. Hakkı Karaşahin ve Doç. Dr. Muhammet Yeşilyurt ile akademisyenler katıldı.

Konferansta, modernleşme ve sekülerleşme süreçlerinin ardından dini alanda yaşanan dönüşümlere değinen Prof. Dr. İbrahim Kaplan, çağdaş maneviyatçı akımların dinlerin yerine geçmek gibi bir iddia taşımadığını, aksine bireylere ritüeller ve ortak değerler üzerinden destek sunan bir zemin olarak dinlerin yanında konumlandığını belirtti. ABD ve özellikle Teksas eyaletindeki Uniteryan Universalist kiliselerinde gerçekleştirdiği gözlem ve doküman analizi çalışmalarının bulgularını paylaşan Prof. Dr. Kaplan; hareketin tarihsel köklerini oluşturan teslis karşıtlığı (antitriniteryanizm) ile evrensel kurtuluş (universalizm) anlayışlarının 1961 yılında birleşerek bugünkü yapıyı ortaya çıkardığını ifade etti.

Merkezi bir hiyerarşinin bulunmadığı Uniteryan Universalist cemaatlerde bağlayıcı inanç doktrinleri yerine “etik sözleşme” ve insan onurunu merkeze alan ortak değerlerin esas alındığını aktaran Prof. Dr. Kaplan, bu yapının ibadet pratiklerine ve epistemolojisine de ışık tuttu. Hareketin, kutsal metinlerin yanı sıra bilim, felsefe ve sanatsal eserleri de eşit ilham kaynakları olarak gördüğünü belirten Prof. Dr. Kaplan, Michael Servetus gibi erken dönem düşünürlerin teslis eleştirileri ile İslam kelamının rasyonel yaklaşımları arasındaki kesişim noktalarını ve usûl-ü selâse bağlamındaki farklılıkları akademik bir perspektifle değerlendirdi.

Program, katılımcıların sorularının yanıtlanması ve katkıların sunulmasının ardından, Dekan Prof. Dr. Hayri Erten’in Prof. Dr. İbrahim Kaplan’a teşekkür belgesi takdim etmesiyle birlikte sona erdi.