Instagram ve Facebook'ta yeni dönem mi başlıyor?

ABD'de 30 eyaletin Meta aleyhine açtığı ve genç kullanıcıların ruh sağlığı ile gizlilik haklarının ihlal edildiği iddiasını taşıyan dev dava jüri karşısına çıkıyor. Eyaletler, 1 trilyon doları aşan tazminat talebinin yanı sıra Instagram ve Facebook'ta beğenilerin kaldırılması ile sonsuz kaydırma özelliğinin sonlandırılması gibi köklü değişiklikler istiyor.

Meta, platformlarının genç kullanıcıları hedef alması ve onlara zarar vermesiyle ilgili açılan davaları art arda kaybederken, salı günü başlayacak olan jüri duruşması, faaliyetleri için şimdiye kadarki en büyük tehdidi oluşturabilir.

Dava, California ve New York da dahil olmak üzere 30 ABD eyaletinin 2023 yılında açtığı ve çocuklara ilişkin federal ve eyalet gizlilik yasalarının çok sayıda ihlal edildiği iddiasıyla ilgili.

Eyaletler Meta'dan 1 trilyon dolardan fazla para talep etmenin yanı sıra Instagram ve Facebook'ta "beğeni" sayısının ve sürekli kaydırma özelliğinin kaldırılması da dahil olmak üzere değişiklikler yapılmasını istiyor.

Meta'nın bu ölçekte bir davayı kaybetmesi durumunda, gençlerin sosyal medyayı deneyimleme biçiminde temel değişiklikler yaşanması kaçınılmaz olabilir.

Meta'ya dava açan eyaletler, Instagram ve Facebook'un gençler için işleyiş biçiminde daha birçok değişiklik yapılmasını da talep ediyor:

• Genç kullanıcılar için ebeveyn doğrulama sürecini uygulamak
• "Dopamin manipülasyonu yapan öneri algoritmalarını" değiştirmesi
• Fotoğraflardaki görünümü değiştiren birçok görüntü filtresinin kaldırılması
• Video içeriğinin otomatik oynatılmasına son verilmesi
• Birden fazla hesap oluşturulmasının engellenmesi
• Instagram Hikayeleri gibi kaybolan veya "geçici" gönderilere son verilmesi.

Bu özelliklerin tamamı, Meta'nın platformlarındaki mevcut kullanıcı deneyimi için hayati önem taşıyor.

Eyaletler, bu özelliklerin ayrıca, gençler ve çocuklar da dahil olmak üzere kullanıcıları platformlarda mümkün olduğunca sık ve uzun süre tutmak için tasarlandığını iddia ediyor.

Meta'nın, gençleri uygulamalara geri döndürmek için tasarlanmış sık bildirimler gibi yöntemlerle gençlerin platformu daha az kullanmasını zorlaştırdığını öne sürüyorlar.

İddialara göre Meta, çocuk kullanıcıları hedef alarak, kullanıcı tabanını büyütmek ve genişlemek için gençleri platformlarına bağımlı hale getirmek amacıyla "sömürmeyi" seçti.

Bugün Meta'nın borsadaki değeri yaklaşık 1,5 trilyon dolar.

Meta bu iddiaları sürekli olarak reddetti.

Şirket sözcüsü yaptığı açıklamada, "Bu iddialara kesinlikle katılmıyoruz ve kanıtların gençleri destekleme konusundaki uzun süredir devam eden kararlılığımızı göstereceğinden eminiz" dedi.

Eyaletler, iddialarını California'da görev yapan baş federal yargıç Yvonne Gonzalez Rogers'a iletiyorlar. Rogers, kamuoyunda büyük yankı uyandıran "Elon Musk v Sam Altman" davasında yargıçlık yapmış ve yaklaşık 20 yıldır yargıçlık görevinde keskin ve doğrudan görüşleriyle ün kazanmış bir yargıç.

SOSYAL MEDYA 'KAMU DÜZENİNİ BOZAN BİR UNSUR' HALİNE GELDİ

Yakın zamanda New Mexico eyaletinde verilen kararda, şirkete toplam 942 milyon dolar para cezası verildi ve diğer eyaletlerin şimdi talep ettiği değişikliklere benzer değişiklikler yapmasını emretti.

Bu değişiklikler arasında, Instagram ve Facebook'ta 18 yaşından küçük kullanıcılar için beğeni sayılarının kaldırılması, gençlerin platformlar aracılığıyla çıplaklık içeren içerik göndermesinin veya almasının yasaklanması ve uygulamalardan gelen bildirimlerin günün belirli saatleriyle sınırlandırılması yer alıyor.

Hakim ayrıca Meta'yı, insanların soluduğu havayı kirleten ve tüm nüfusu etkileyen "zararlı etkiler" yaratan bir fabrikaya benzer şekilde "kamu düzenini bozan bir kuruluş" olarak ilan etti. Meta, karara itiraz edeceğini söyledi.

Yargıç Biedscheid'in kararı Meta'nın yalnızca New Mexico'da değişiklik yapmasını gerektirirken, 30 eyaletin Meta'ya karşı açtığı ayrı davayı kazanması durumunda, Meta'nın ABD genelinde platformda değişiklikler yapması gerekecek.

Dava konusu olan eyaletler, ülke nüfusunun yaklaşık üçte ikisini temsil ediyor.

Meta bu tür değişiklikleri hayata geçirirse, platformlarının kullanıcı deneyiminde önemli bir dönüşüm yaşanacak.

Örneğin, "Beğeni" sayıları, Meta'nın henüz Facebook adıyla anıldığı ve tek platformu olduğu ilk yıllarından beri bir özelliği.

Günümüzde beğeniler sosyal medya platformlarında her yerde karşımıza çıkıyor. İnsanların çevrimiçi gördükleri metin, fotoğraf ve videolarla etkileşim kurmasının başlıca yolu.

Ancak beğenileri, özellikle gençler arasında, olumsuz duyguları beslemeye katkıda bulunan bir özellik olarak değerlendirenler giderek yaygınlaşıyor.

Bu yılın başlarında Meta'ya karşı açtığı davayı kazanan genç kadın Kaley, mahkeme ifadesinde YouTube ve Instagram'da nasıl onlarca hesap oluşturduğunu anlattı.

Kaley, kendi paylaşımlarına beğeni toplamak için hesap sistemini kullanıyordu; bu sayede diğer kullanıcılarla etkileşim kurmayı ve kendi onaylanma ve öz saygı duygularını artırmayı umuyordu.

O zamanlar Kaley sadece dokuz yaşındaydı. Daha sonra 10 yaşında depresyon teşhisi konulan Kaley, o dönemde depresyonda olduğunu hatırladığını söyledi.

Son birkaç yıldır yapılan araştırmalar, beğeni sayısı gibi etkileşim ölçütlerinin gençlerde reddedilme ve depresyon duygularını tetikleyebileceğini gösterdi.

Eyaletlerin Meta aleyhine açtığı davada, şirketin iki milyondan fazla belge teslim ettiği belirtiliyor.

Avukatlar Meta'nın kendi araştırmasına işaret ederek, beğeni sayılarının "sosyal kıyaslama"yı, yani kişinin kendi değerini başkasının imajıyla kıyaslama eylemini zihinsel olarak tetiklediğini öne sürdüler.

Bu araştırmaya göre, Instagram'ın tetiklediği bu sosyal kıyaslama "artan yalnızlık, daha kötü beden algısı ve olumsuz ruh hali veya duygu durumu" ile bağlantılı.

Yargıç Biedscheid'in kararında, bir sosyal medya şirketi ilk kez "kamu düzenini bozan unsur" olarak nitelendiriliyor.

Meta'nın platformlarının on yılı aşkın süredir işleyiş biçimi, New Mexico ve diğer yerlerde giderek büyüyen bir "gençlik ruh sağlığı krizinin" bir parçası olarak görülüyor.

Şimdi ise 30'dan fazla eyaletten avukatlar, Yargıç Gonzalez Rogers'ı aynı sonuca varması için zorlayacaklar.

BBC Türkçe