Gezegenin kalbinde şaşırtan keşif: Çekirdek sanıldığı gibi değil

Yeni bir araştırma, Dünya’nın dış çekirdeğinin sanılandan çok daha karmaşık ve hareketli olabileceğini ortaya koydu. Sismik dalgalardaki saniyenin onda biri düzeyindeki değişimler, gezegenin derinliklerinde farklı yapıdaki maddelerin hareket ettiğine işaret ediyor.

Bilim insanları, Dünya’nın dış çekirdeğinde daha önce bilinmeyen bir hareketlilik olabileceğine ilişkin yeni bulgular elde etti. Araştırmaya göre dış çekirdek, homojen bir erimiş metal tabakası olmaktan ziyade, farklı yapıdaki maddelerin sürekli hareket ettiği dinamik bir bölge olabilir.

NÜKLEER DENEME VERİLERİ KULLANILDI

Araştırmada alışılmadık bir sismik veri kaynağından yararlanıldı: Fransa’nın onlarca yıl önce gerçekleştirdiği yer altı nükleer denemeleri.

Virginia Tech’ten jeofizikçi Ying Zhou, Fransa’nın 1977-1995 yılları arasında Fransız Polinezyası’ndaki Mururoa Atolü’nde gerçekleştirdiği yer altı nükleer denemelerinin oluşturduğu sismik dalgaları inceledi.

Dalgalar Dünya’nın içinden binlerce kilometre yol kat ettikten sonra Kazakistan’daki bir sismik gözlem istasyonu tarafından kaydedildi.

Nükleer denemelerin birbirine çok yakın noktalarda gerçekleştirilmesi, araştırmacılara önemli bir avantaj sağladı. Böylece farklı yıllarda neredeyse aynı güzergâhı izleyen sismik dalgaların seyahat süreleri karşılaştırılabildi.

SANİYENİN ONDA BİRİ BİLE ÖNEMLİ

Analizler, dış çekirdekten geçen dalgaların her seferinde aynı sürede hedefe ulaşmadığını gösterdi.

1977 verileriyle karşılaştırıldığında dalgaların 1982 ve 1983’te yaklaşık 0,1 saniye, 1988-1990 döneminde ise yaklaşık 0,15 saniye daha hızlı hareket ettiği belirlendi.

Ancak 1995 yılına gelindiğinde durum tersine döndü ve dalgaların yaklaşık 0,15 ila 0,2 saniye daha yavaş ilerlediği tespit edildi.

İlk bakışta son derece küçük görünen bu farklar, Dünya’nın içinde binlerce kilometre yol alan sismik dalgalar açısından önemli kabul ediliyor. Bulgular, dalgaların geçtiği bölgelerdeki maddelerin zaman içerisinde değiştiğine işaret ediyor.

DÜNYA'NIN ÇEKİRDEĞİNDEKİ GİZEM 

Araştırmaya göre, bu değişimlerin arkasında dış çekirdekteki maddelerin aktif biçimde karışması ve yer değiştirmesi olabilir.

Bilim insanları, Güney Pasifik’in altında, düşük enlemlerde 700 kilometreden fazla uzanan ve yaklaşık 100 kilometre kalınlığa sahip sıra dışı bir bölgenin bulunabileceğini tahmin ediyor.

Bu yapının hareket etmesi veya zaman içinde değişmesi, farklı yıllarda kaydedilen sismik dalgaların hızlarındaki değişimi açıklayabilir.

YENİ GERÇEKLER ORTAYA ÇIKABİLİR

Dış çekirdek büyük ölçüde sıvı demir ve diğer metallerden oluşuyor. Bu sıvı metallerin hareketi, Dünya’nın manyetik alanını meydana getiren süreçlerin temelini oluşturuyor.

Bu nedenle dış çekirdekteki maddelerin nasıl hareket ettiğinin anlaşılması, Dünya’nın manyetik alanının nasıl oluştuğuna ve zaman içerisinde neden değiştiğine ilişkin önemli bilgiler sağlayabilir.

Gezegeni çevreleyen manyetik alan, Güneş’ten gelen yüksek enerjili yüklü parçacıkların önemli bir bölümüne karşı Dünya’yı koruyan doğal bir kalkan görevi görüyor.

Cumhuriyet