Dezenformasyon, sahte saldırılar, suçlamalar

İran savaşında cephedeki çatışmaların yanı sıra sosyal medya da bir propaganda alanına dönüştü. Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntüler, liderlerin öldüğü iddiaları ve karşılıklı suçlamalar savaşta ikinci bir cephe halini aldı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik 28 Şubat’ta düzenlediği geniş çaplı hava harekâtıyla başlayan İran savaşı ikinci haftasını da geride bırakırken, savaş yalnızca füze ve bombalarla yürümüyor. Bu süre zarfında taraflar birbirlerine karşı psikolojik bir harp de yürütürken özellikle sosyal medyada dolaşıma sokulan yapay zekâ destekli videolar propaganda yürütmek için bir araca dönüşmüş durumda. İki tarafın yönetimleri de karşılıklı iddialarla bu propaganda savaşını alevlendiriyor.

SOSYAL MEDYA SAVAŞI

ABD merkezli New York Times gazetesi, İran savaşıyla ilişkili son iki haftaya ait 110’dan fazla yapay zekâ tarafından üretilmiş sahte görüntü ve video tespit etti. Habere göre bazı gerçek görüntüler de yapay zekâ tarafından “iyileştirilerek” patlamaların daha büyük ve yıkıcı görünmesi sağlanıyor. Uzmanlara göre Instagram, X, TikTok gibi platformlarda milyonlarca görüntülemeye ulaşan bu yapay zekâ videolar, sosyal medya kullanıcıları için “alternatif bir gerçeklik” yaratıyor.

YENİ BİR SİLAH OLDU

Sözkonusu videolarda Tel Aviv’de büyük patlamalar yaşandığı, Amerikan savaş gemilerinin vurulduğu sahneler görülüyor. İçeriklerin önemli bir bölümünün İran yanlısı mesajlar içerdiğini belirten uzmanlar, Tahran yönetiminin askeri gücünü abartılı biçimde göstererek halk desteğini arttırmayı çabaladığı görüşünde. Bu dezenformasyon kampanyalarının “savaşın bir aracı” haline geldiğini belirten uzmanlar sosyal medya platformlarının bu içerikleri sınırlamakta zorlandığını vurguluyor.

BEYAZ SARAY DA BOŞ DURMUYOR

Bu süreçte Beyaz Saray’ın hazırladığı videolar da dikkat çekici. Beyaz Saray savaşın başından bu yana Grand Theft Auto, SpongeBob ve Wii gibi popüler içeriklerle İran savaşındaki bombardımanları birleştiren videolar yayınladı. Uzmanlar, Washington yönetimi tarafından yapılan bu tür paylaşımların savaşın ciddiyetini hafifleterek insanlar için gerçek ile kurgunun arasındaki sınırı bulanıklaştırdığını belirtiyor.

LİDERLER ÖLDÜ İDDİASI

Dezenformasyon savaşının tırmandığı son nokta ise tarafların karşılıklı olarak liderlerinin ölmüş olabileceği yönündeki açıklamaları. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ve İran’ın yeni lideri Mücteba Hamaney’in bir süredir kamuoyu önünde görülmemesi üzerine sosyal medyada başlayan “öldüler” dedikodularına resmi açıklamalar da eşlik ediyor. İsrail saldırılarında yaralandığı Tahranlı yetkililer tarafından da kabul edilen Hamaney’in akıbetiyle ilgili son olarak ABD Başkanı Donald Trump, “Duyduğuma göre hayatta değil ama ölmediyse de ülkesi için akıllıca olanı yapıp teslim olmalı” diye konuştu. İran Devrim Muhafızları ise önceki gece Tel Aviv’e yapılan saldırılarda Netanyahu’nun ölmüş olabileceğini iddia etti. Açıklamada, Netanyahu’nun ölmüş ya da ailesi ile birlikte ülkeden kaçmış olabileceği belirtilirken, “hayatta ise takip edilerek öldürülmesine yönelik operasyonların süreceği” vurgulandı. Netanyahu ise X hesabından bir video paylaştı. Videoda kahve satın alırken görülen Netanyahu, “Kahveye ölüyorum” diyerek 6 parmağı olduğu iddialarına karşın kameraya ellerini gösterdi.

DEDİKODULAR BÜYÜDÜ

İsrail Başbakanı’nın akıbetiyle ilgili dedikodular ise sosyal medyada başlamıştı. Birçok uluslararası haber merkezinin yaptığı doğrulamalara göre iddiaların büyük kısmı anonim hesaplardan ortaya atılan iddialar ve yapay zekâ ile değiştirilmiş gerçek videolardan kaynaklanıyor. Netanyahu’nun son yayımlanan açıklama videosunun yapay zekâ ile oluşturulduğu iddialarına ise uzmanlar “doğru değil” yorumunu yapıyor.

‘KÖRFEZ’İ VURUP SUÇU ÜSTÜMÜZE ATACAKLAR’

Psikolojik savaşın bir diğer boyutu da “sahte operasyon” iddiaları. Son olarak Tahranlı yetkililerin, ABD’nin İran’ın Şahid dronlarını kopyalayarak bunlarla Körfez ülkelerini hedef aldığını ve suçu İran’a attığını ileri sürdü. Hatemu’l Enbiya Karargâhı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, “Nereyi hedef alırsak alalım, bunu resmi bir bildiriyle üstleniriz ve sonuçlarının sorumluluğunu da alırız. Sorumluluğunu üstlenmediğimiz saldırılar bize ait değildir” diyerek Türkiye, Irak ve Kuveyt’teki bazı merkezlere yönelik gerçekleştirilen “şeytani saldırıların” birer komplo olduğunu savundu. ABD, Şahid dronlarını ters mühendislikle kopyalayarak ürettiği “Lucas” isimli dronu İran savaşında kullanmaya başlamıştı.

CASUSLARA MESAJ RADYO SİNYALİYLE GÖNDERİLDİ

İran ile ABD-İsrail arasında süren savaş yalnızca askeri cephede değil, aynı zamanda istihbarat ve gizli operasyonlar alanında da yaşanıyor. İran’a yönelik saldırıların başladığı 28 Şubat günü kısa dalga radyo frekanslarında ortaya çıkan gizemli bir yayın, uluslararası güvenlik çevrelerinde ve radyo meraklıları arasında büyük merak uyandırdı. Farsça konuşan bir erkek sesi, “Tavajjoh! Tavajjoh!” (Dikkat! Dikkat!) diye seslendikten sonra rasgele görünen sayı dizileri okumaya başladı. Güvenlik uzmanları bu tür yayınların “numbers station” olarak bilinen ve casusluk faaliyetlerinde kullanılan eski bir iletişim yöntemi olduğunu belirtti. Soğuk Savaş döneminde hem ABD istihbaratı hem de Sovyetler Birliği’nin gizli servisleri, dünyanın farklı bölgelerinde görev yapan ajanlarına bu yöntemle talimat gönderiyordu.

İNTERNETE İHTİYAÇ DUYMUYOR

Sistemin işleyişi oldukça basit ancak son derece güvenli. Ajan, önceden belirlenen saatte belirli bir radyo frekansını dinliyor ve duyduğu sayı dizilerini not ediyor. Daha sonra tek kullanımlık bir şifre anahtarıyla bu sayıları harflere dönüştürerek gizli mesajı ortaya çıkarıyor. Şifre anahtarı mesaj çözüldükten sonra imha edildiği için, yöntemin doğru kullanıldığında kırılması neredeyse imkânsız kabul ediliyor. Uzmanlara göre internet çağında bu yöntem büyük ölçüde dijital şifreleme sistemleriyle yer değiştirmiş olsa da, bazı istihbarat servisleri kısa dalga yayınlarını hâlâ yedek iletişim yöntemi olarak kullanıyor. Bunun en önemli nedeni ise erişilebilir olması ve internete ihtiyaç duymaması. Gizemli radyo yayınının kimin tarafından gönderildiği ise henüz bilinmiyor. Bazı analistler bunun İran içindeki ajanlara gönderilen bir mesaj olabileceğini öne sürerken, diğerleri ABD veya İsrail’in İran’daki kaynaklarına ulaşmak için bu yöntemi kullanmış olabileceğini düşünüyor. Bir başka ihtimal ise yayının psikolojik savaşın bir parçası olması.

Hürriyet