İran petrolünün dünyaya açılan kapısı: Hark Adası hedefte mi?

İran petrolünün dünyaya açılan kapısı olan Hark Adası, son günlerde olası saldırı senaryolarıyla gündemde. Böyle bir adımın petrol arzını kesintiye uğratabileceği ve bölgede gerilimi tırmandırabileceği belirtiliyor.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Basra Körfezi’ndeki İran adalarına yönelik olası bir askeri müdahaleye karşı sert bir uyarıda bulundu. 

Galibaf, böyle bir girişimin “sınırsız ve sert bir karşılık” doğuracağını söyledi.

Galibaf, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada İran’ın egemenliğine yönelik herhangi bir saldırının ağır sonuçları olacağını belirtti.

Galibaf paylaşımında, “İran adalarının topraklarına yönelik herhangi bir saldırı tüm sınırlamaları ortadan kaldırır. Böyle bir durumda tüm kısıtlamaları kaldırır ve Basra Körfezi’ni işgalcilerin kanıyla doldururuz” ifadelerini kullandı.

Basra Körfezi’ndeki bazı adalar uzun süredir bölgesel anlaşmazlıkların merkezinde yer alıyor. İran’ın kontrolünde bulunan Ebu Musa, Büyük Tunb ve Küçük Tunb adaları, Birleşik Arap Emirlikleri tarafından da egemenlik iddiasıyla talep ediliyor.

İRAN'IN PETROL KALBİ HARK ADASI

İran ana karasında birçok benzer hedef bulunmasına rağmen, Basra Körfezi’ndeki küçük bir ada ülkenin petrol gelirlerini ve buna bağlı finans akışını özellikle kırılgan hale getiriyor. 

İran kıyılarının yaklaşık 25 kilometre açığında yer alan Hark Adası, ülkenin petrol ihracatı açısından stratejik bir merkez konumunda bulunuyor.

Mercan oluşumlu küçük bir ada olan Hark, boyut olarak sınırlı olsa da sahip olduğu uzun iskeleleri sayesinde süper tankerlerin derin sulara yanaşabilmesine imkân tanıyor. İran ana karasının eğimli kıyı yapısı bu tür büyük gemilerin yanaşmasını zorlaştırırken, Hark Adası bu sorunu ortadan kaldıran önemli bir lojistik merkez görevi görüyor.

Ada tarih boyunca ticaretin önemli duraklarından biri oldu. Orta Çağ’da inci ve çeşitli ürünlerin taşındığı bir ticaret noktası olan Hark Adası, 2020’li yılların ortalarına gelindiğinde aynı anda 10 süper tankerin yükleme yapabildiği dev bir enerji terminaline dönüştü. Buradan ham petrolün yanı sıra gübre, sıvılaştırılmış gaz ve diğer enerji ürünleri dünya pazarlarına gönderiliyor.

İRAN PETROLÜNÜN YÜZDE 90'I ADADAN GEÇİYOR

Hark Adası, İran’ın en değerli ihracat kalemi olan petrol ile uluslararası alıcılar arasındaki kritik bağlantıyı oluşturuyor. Uzmanlara göre İran’ın petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 90’ı Hark Adası terminali üzerinden gerçekleşiyor.

Ahvaz, Marun ve Gachsaran gibi ülkenin en büyük petrol sahalarında çıkarılan ham petrol, boru hatlarıyla Hark Adası’na ulaştırılıyor. Petrol burada tankerlere yüklenerek Hürmüz Boğazı üzerinden Umman Denizi’ne ve küresel pazarlara sevk ediliyor.

Bu ihracat, İran yönetimine büyük gelir sağlıyor ve devlet bürokrasisinin yanı sıra güvenlik güçlerinin finansmanında önemli rol oynuyor.

Son dönemde ABD ve İsrail’in Hark Adası’nı hedef alabileceği yönünde bazı değerlendirmeler gündeme geldi. Böyle bir adımın, İran’ın petrol gelir akışını ciddi şekilde kesintiye uğratabileceği belirtiliyor.

Finans kuruluşu JP Morgan tarafından yapılan analizde, Hark Adası’na yönelik doğrudan bir saldırının İran’ın petrol ihracatının büyük bölümünü anında durdurabileceği ve bunun Hürmüz Boğazı’nda misilleme saldırılarına ya da bölgedeki enerji altyapısının hedef alınmasına yol açabileceği ifade edildi.

Hark Adası’nın stratejik önemi yalnızca İran açısından değil, küresel enerji piyasaları açısından da büyük. Uzmanlar, adaya yönelik bir saldırının küresel petrol arzını etkileyebileceğini ve dünya genelinde enerji fiyatlarını yükseltebileceğini belirtiyor.

İsrail’in eski başbakanı Yair Lapid de Hark Adası’nın hedef alınmasını savunan isimlerden biri oldu. Lapid, İran’ın petrol altyapısının yok edilmesinin ülke ekonomisini ciddi şekilde zayıflatacağını ileri sürdü.

ADA GEÇMİŞTE DE GÜNDEME GELMİŞTİ

Hark Adası daha önce de askeri planların merkezinde yer aldı. ABD’ye ait gizliliği kaldırılmış ulusal güvenlik belgeleri, 1979’daki İran rehine krizi sırasında Jimmy Carter yönetiminin Hark Adası’na saldırı seçeneğini değerlendirdiğini ortaya koydu.

Ancak o dönemde hazırlanan değerlendirmelerde böyle bir saldırının dünya petrol piyasasında büyük bir kriz yaratabileceği belirtilince Washington bu planı uygulamaktan vazgeçti.

1980’lerdeki İran-Irak savaşı sırasında da ABD yönetimi Hark Adası’nı hedef almak yerine deniz taşımacılığını korumaya odaklandı.

Uzmanlara göre, Hark Adası’nda yaşanacak olası bir gelişme yalnızca İran için değil, küresel enerji dengeleri ve bölgedeki çatışmanın seyri açısından da belirleyici olabilir.

Cumhuriyet