Ağrı kesicileri doğru kullanıyor musunuz?

Bir ağrınız olduğunda hemen ağrı kesicilere yöneliyorsanız yanlış yapıyorsunuz… Çünkü uzmanlar, ağrıdan kurtulmak isterken, vücudunuzda bir hasar oluşabileceğine dikkat çekiyor…

Dolayısıyla ağrı kesicilerin sanıldığı kadar masum olmadığını belirten Algoloji (Ağrı) ve Anesteziyoloji Uzmanı Prof. Dr. İlhan Öztekin, bu konuda bilinmesi gereken noktalara değindi…

Prof. Dr. İlhan Öztekin

‘Nasıl olsa ilaçla geçiyor’ diye düşünmeyin

Ağrı kesiciler geçici rahatlama sağlar ama ağrının nedenini ortadan kaldırmaz. Nedeni bilinmeyen bir ağrıya ilaçla devam etmek doğru değildir. Ağrı genelde vücutta gelişen ani veya kronik bir rahatsızlığın uyarıcı sinyali olduğu için geç kalınmasından korkulan tehlikeli patolojilerin/hastalıkların aydınlatılabilmesi ve tedavisi için öncelikle ağrının aydınlatılması şarttır.

Kaç çeşidi var?

Ağrı kesici ilaçlar temel olarak iki gruba ayrılır:

Nonsteroid antienflamatuvarlar (NSAİ): Ani ya da bir travma sonrası oluşan basit ağrılarda, kısa süreli (2-3 gün) kullanım için uygundur. Ancak kısa kullanımda dahi yan etkiler görüldüğü takdirde ilaç derhal kesilmelidir. Narkotik analjezikler: Daha ciddi, kronik ağrılarda, sadece hekim kontrolünde kullanılmalıdır.

Hangi dozdan sonra risk başlar?

Genel kural, birkaç gün içinde rahatlama sağlanmayan ya da daha yüksek doz ihtiyacı doğuran durumlarda ilacın bırakılması ve hekime başvurulması gerektiğidir. Çünkü bazı ağrı kesiciler çok küçük dozlarda bile yan etki gösterebilir. 

Yaşlılar ve çocuklar için daha tehlikeli...

Yaşlılarda, böbrek fonksiyonları zayıfladığı için ağrı kesiciler daha hızlı toksik etki gösterebilir. Bu kişilerde ani böbrek yetmezliği, mide kanaması ve kalp krizi riski yüksektir…Çocuklarda ise karaciğer ve böbrek gelişimi tamamlanmadığından uzun süreli veya yüksek doz kullanımlar büyüme geriliği, karaciğer hasarı ve hormonal dengesizliklere yol açabilir. Bazen ani tansiyon düşmesi ve alerjik reaksiyonlar da görülebilmektedir. 

Reçetesiz satılanlar bağımlılık yapar mı?

Uzun süreli kullanımda, fiziksel bağımlılıktan ziyade psikolojik bağımlılık gelişebilir. Bazı kişiler ağrı kesici almadan rahatlayamaz hâle gelir. Bu da gereksiz ilaç kullanımını artırır. Uyku bozuklukları ve huzursuzluk sık görülebilir.

Bu sinyallerde doktora başvurun

Bu sinyallerde ilaç almadan doktora başvurun Ağrı, vücudun bize gönderdiği bir alarmdır. Bu alarmı susturmak yerine nedenini araştırmak gerekir.
Aşağıdaki durumlarda ağrı kesici almadan doktora başvurulmalıdır:
-2-3 gün içinde geçmeyen veya tekrarlayan ağrılar,
-Şiddetli baş ağrısına eşlik eden bulantı, kusma ya da görme bozukluğu,
-Aniden ve yoğun şekilde başlayan göğüs, karın, bel veya bacak ağrıları,
-Travma öyküsü olmadan başlayan kemik ya da kas ağrısı.

Hafif ağrıları ilaçsız geçirme yolları

Hafif ağrılarda öncelikle şu yöntemler denenebilir:
-Dinlenmek, yeterince su içmek
-Hafif masaj ve sıcak/soğuk uygulama
-Stresi azaltmak, derin nefes egzersizleri yapmak
-Gerekirse fizik tedavi veya egzersiz önerisi almak

Farklı türleri birlikte alınabilir mi?

Farklı tür ağrı kesicileri aynı anda almak yan etkileri pek çok durumda artırabilir. Baş dönmesi, tansiyon düşmesi, mide kanaması gibi ciddi reaksiyonlar görülebilir. 
Bu nedenle doktor önerisi olmadan ilaçları kombine etmek tehlikelidir. 

Kontrolsüz kullanımı hangi organlara zarar verir?

Ağrı kesicilerin kontrolsüz ve uzun süreli kullanımı vücutta yanıtsızlığa, hatta ağrının şiddetlenip tekrarlanmasına neden olabilir.

Özellikle şu organlara zarar verebilir:

Mide ve bağırsak sistemi: Ülser, gastrit ve iç kanamalara neden olabilir.
Böbrekler: Böbreklerde hasara yol açabilir. Ani böbrek yetmezliği gelişebilir.
Karaciğer: Özellikle parasetamol içeren ilaçların aşırı kullanımı karaciğer hasarı ve nekroza yol açabilir.
Kalp ve beyin: Uzun süreli kullanım kalp krizi ve inme riskini artırabilir.

Kadınlarda sık kullanım hormonları etkiler mi?

Basit ağrı kesiciler genellikle hormonal dengeyi bozmaz. Ancak kortizon içeren ya da uzun süreli migren tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, zamanla adet düzensizlikleri, tüylenme gibi yan etkilere neden olabilir. Bu tür ilaçların mutlaka hekim kontrolünde alınması gerekir.

Sözcü